Giáo án Lịch sử 10 (Chân trời sáng tạo) - Chương I: Lịch sử và sử học vai trò của sử học - A: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
I. MỤC TIÊU
- Trình bày được khái niệm lịch sử
- Phân biệt được lịch sử hiện thực và lịch sử được con người nhận thức.
- Giải thích được khái niệm sử học.
- Trình bày được đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua ví dụ cụ thể.
- Nêu được chức năng, nhiệm vụ của sử học qua ví dụ cụ thể.
1. Về kiến thức:
- Trình bày được khái niệm lịch sử; phân biệt được hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử thông qua ví dụ cụ thể.
- Giải thích được khái niệm Sử học.
- Nêu được chức năng nhiệm vụ và một số nguyên tắc cơ bản của Sử học
- Phân biệt được các nguồn sử liệu, biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin, sử liệu để học tập, khám phá lịch sử.
2. Về năng lực:
- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề.
- Năng lực riêng:
+ Rèn luyện cho học sinh kĩ năng sưu tầm, khai thác và sử dụng sử liệu trong học tập lịch sử , trình bày, giải thích, phân tích.sự kiện, quá trình lịch sử liên quan đến bài học, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học để giải quyết những tình huống/bài tập nhận thức mới.
+ Trên cơ sở đó góp phần hình thành và phát triển các năng lực: Tìm hiểu lịch sử, nhận thức lịch sử, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học.
3. Về phẩm chất:
- Bồi dưỡng các phẩm chất như: Trung thực, sáng tạo, chăm chỉ, trách nhiệm, có ý thức tìm tòi khám phá lịch sử
Tóm tắt nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử 10 (Chân trời sáng tạo) - Chương I: Lịch sử và sử học vai trò của sử học - A: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử
![Giáo án Lịch sử 10 (Chân trời sáng tạo) - Chương I: Lịch sử và sử học vai trò của sử học - A: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử Giáo án Lịch sử 10 (Chân trời sáng tạo) - Chương I: Lịch sử và sử học vai trò của sử học - A: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử](https://s1.giaoanchantroisangtao.com/i935fm262ieywau0/thumb/2024/01/03/giao-an-lich-su-10-chan-troi-sang-tao-chuong-i-lich-su-va-su_fBtfrdPXUw.jpg)
CHƯƠNG I: LỊCH SỬ VÀ SỬ HỌC VAI TRÒ CỦA SỬ HỌC A: HIỆN THỰC LỊCH SỬ VÀ NHẬN THỨC LỊCH SỬ I. MỤC TIÊU - Trình bày được khái niệm lịch sử - Phân biệt được lịch sử hiện thực và lịch sử được con người nhận thức. - Giải thích được khái niệm sử học. - Trình bày được đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua ví dụ cụ thể. - Nêu được chức năng, nhiệm vụ của sử học qua ví dụ cụ thể. 1. Về kiến thức: - Trình bày được khái niệm lịch sử; phân biệt được hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử thông qua ví dụ cụ thể. - Giải thích được khái niệm Sử học. - Nêu được chức năng nhiệm vụ và một số nguyên tắc cơ bản của Sử học - Phân biệt được các nguồn sử liệu, biết cách sưu tầm, thu thập, xử lí thông tin, sử liệu để học tập, khám phá lịch sử. 2. Về năng lực: - Năng lực chung: Năng lực giao tiếp và hợp tác; tự học; giải quyết vấn đề. - Năng lực riêng: + Rèn luyện cho học sinh kĩ năng sưu tầm, khai thác và sử dụng sử liệu trong học tập lịch sử , trình bày, giải thích, phân tích...sự kiện, quá trình lịch sử liên quan đến bài học, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học để giải quyết những tình huống/bài tập nhận thức mới. + Trên cơ sở đó góp phần hình thành và phát triển các năng lực: Tìm hiểu lịch sử, nhận thức lịch sử, vận dụng kiến thức kĩ năng đã học. 3. Về phẩm chất: - Bồi dưỡng các phẩm chất như: Trung thực, sáng tạo, chăm chỉ, trách nhiệm, có ý thức tìm tòi khám phá lịch sử II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU Giáo viên: - Giáo án (kế hoạch dạy học): Dựa vào nội dung của Chương trình môn học SGK để chuẩn bị theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của HS. - Một số tranh ảnh, hiện vật lịch sử, một số tư liệu lịch sử tiêu biểu gắn với nội dung bài học. - Tập bản đồ và tư liệu Lịch sử 10. - Máy tính, máy chiếu (nếu có) . Học sinh: - Sách giáo khoa - Tranh ảnh tư liệu sưu tầm liên quan đến bài học và dụng cụ học tập theo yêu cầu và sự hướng dẫn của GV III. TIẾN TRÌNH DẠY -HỌC: 1 .HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: Khơi gợi sự chú ý của HS, giúp HS nhận thức được đây là một sự kiện lịch sử. Tạo tâm thế cho HS đi vào tìm hiểu bài học mới b. Nội dung : Học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên sẽ trả lời câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên c. Sản phẩm: Đây là sự kiện Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập. - Giáo viên cho HS xem một đoạn video về sự kiện Mĩ ném bom nguyên tử xuống Nhật Bản và yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Xem video và cho biết sự kiện lịch sử nào đang được nhắc tới trong video? Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập. - HS trả lời câu hỏi. - GV hướng dẫn, theo dõi, hỗ trợ HS nếu cần thiết. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động - GV mời đại diện HS trả lời câu hỏi. - GV mời HS khác nhận xét, bổ sung. Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thưc GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức, bổ sung, chuyển sang nội dung mới. Lịch sử là một dòng chảy liên tục theo thời gian từ quá khứ đến hiện tại, diễn ra một lần và không lặp lại. Lịch sử được hậu thế nhận thức dựa vào những mảnh vỡ của sự kiện (Tức sử liệu) và bị chi phối bởi quan điểm chủ quan của con người. Vậy làm thế nào để tiếp cận lịch sử một cách khách quan, trung thực gần với sự thật nhất? Để trả lời cho câu hỏi này chúng ta cùng tìm hiểu vào bài học hôm nay. 2. HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1. Lịch sử a. Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm lịch sử - Phân biệt được lịch sử hiện thực và lịch sử được con người nhận thức. b. Nội dung : Học sinh nghiên cứu sách giáo khoa quan sát tranh ảnh, thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi của giáo viên c. Sản phẩm: Khái niệm lịch sử, hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử d. Tổ chức thực hiện: Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập Nhiệm vụ 1: Thảo luận cặp đôi GV tổ chức cho HS làm việc theo cặp đôi và trả lời các câu hỏi sau: Lịch sử là gì? Hiện thực lịch sử là gì? Nhận thức lịch sử là gì? Nhiệm vụ 2: Làm bài tập - GV lấy ví dụ cho HS về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử + Sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập ngày 2-9-1945 là Hiện thực lịch sử + Câu chuyện Con ngựa thành Tơ-roa là Nhận thức lịch sử - Bài tập 1: Xác định hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử: GV đưa ra 1 số bài tập về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử để HS thực hiện + Sự kiện 1: Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân địa phương đã đẩy lùi quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên chỉ huy Ma-gien-lăng. Do đó, La-pu-la-pu đã trở thành người Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lược Châu Âu. (Bia tưởng niệm thủ lĩnh La-pu-la-pu) + Sự kiện 2: Di tích bãi cọc Bạch Đằng + Sự kiện 3: Mũi tên bằng Đồng tìm thấy ở Cổ Loa (1959) +Sự kiện 4: Chuyện nỏ thần - Bài tập 2: Em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa hai tư liệu (tư liệu 3 SGK)? Giải thích vì sao có sự khác nhau đó? Tư liệu a Tư liệu b Tại nơi đây, ngày 27/4/1521 La-pu-la-pu và người dân địa phương đã đẩy lùi quân xâm lược Tây Ban Nha và giết chết tên chỉ huy Ma-gien-lăng. Do đó, La-pu-la-pu đã trở thành người Phi-lip-pin đầu tiên đánh đuổi được quân xâm lược Châu Âu. Tại nơi đây trong cuộc đụng độ với các chiến binh của La-pu-la-pu - thủ lĩnh đảo Mác-tan, Ma-gien-lăng đã chết vào ngày 27/4/1521. Vich-to-ri-a một trong những con tàu của đoàn thám hiểm do Gioan Xê-bát-ti-an chỉ huy đã rời Xê-bu vào ngày 1/5/1521 trở về Tây Ban Nha. Hoàn thành chuyến đi vòng quanh thế giới đầu tiên bằng đường biển. Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập. Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - Nhóm HS lần lượt trả lời các câu hỏi Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập HS phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả của học sinh. Dự kiến sản phẩm Bài tập 1: + Sự kiện 1: Nhận thức lịch sử +Sự kiện 2: Hiện thực lịch sử + Sự kiện 3: Hiện thực lịch sử + Sự kiện 4: Nhận thức lịch sử Bài tập 2: - Giống nhau + Cùng phản ánh về một sự kiện: Cuộc hành trình đi vòng quan thế giới bằng đường biển + Cùng đề cập đến một nhân vật lịch sử: Phéc-đi-Ma-gien-lăng (Chỉ huy đoàn thủy thủ) và La-pu-la-pu (Thủ lĩnh địa phương) - Khác nhau Tư liệu a Tư liệu b -Ma-gien-lăng tiếp tục chỉ huy đội quân xâm lược - Ma-gien-lăng chỉ huy đoàn thủy thủ thực hiện cuộc phát kiến địa lí Sự kiện đó là cuộc xâm lược đầu tiên của thực dân châu Âu đến Phi-líp-pin Sự kiện đó là cuộc phát kiến địa lí vĩ đại: Lần đầu tiên con người đi vòng quanh thế giới bằng đường biển GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. Lịch sử 1. Hiện thực lịch sử - Lịch sử: là tất cả những gì diễn ra trong quá khứ. Lịch sử loài người là toàn bộ hoạt động của con người từ khi xuất hiện tới nay. - Hiện thực lịch sử: Là toàn bộ những gì đã diễn ra trong quá khứ, tồn tại 1 cách khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người 2. Nhận thức lịch sử - Nhận thức lịch sử: là những hiểu biết của con người với hiện thực lịch sử được trình bày theo những cách khác nhau. Hoạt động 2. Sử học a. Mục tiêu: - Giải thích được khái niệm sử học. - Trình bày được đối tượng nghiên cứu của sử học thông qua ví dụ cụ thể. - Nêu được chức năng, nhiệm vụ của sử học qua ví dụ cụ thể. b. Nội dung : Học sinh nghiên cứu sách giáo khoa quan sát tranh ảnh, thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi của giáo viên c. Sản phẩm: Khái niệm, đối tượng nghiên cứu, chức năng và nhiệm vụ của Sử học d. Tổ chức thực hiện: Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV tổ chức cho HS làm việc nhóm và trả lời các câu hỏi sau: + Nhóm 1: Khái niệm. + Nhóm 2: Đối tượng nghiên cứu của Sử học + Nhóm 3: Chức năng của Sử học + Nhóm 4: Nhiệm vụ của Sử học Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ học tập - HS đọc SGK và thực hiện yêu cầu. GV khuyến khích học sinh hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập. Bước 3. Báo cáo kết quả hoạt động - Nhóm HS lần lượt trả lời các câu hỏi Bước 4. Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV bổ sung phần phân tích nhận xét, đánh giá, kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh. Chính xác hóa các kiến thức đã hình thành cho học sinh. II. Sử học. 1. Khái niệm Sử học - Sử học là khoa học nghiên cứu lịch sử của xã hội loài người nói chung hoặc của một quốc gia, dân tộc, địa phươn, con người nói riêng. 2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học - Là quá trình phát trình, phát triển của xã hội loài người trong quá khứ. Như vậy, đối tượng của Sử học mang tính toàn diện. 3. Chức năng, nhiệm vụ của Sử học a. Chức năng - Chức năng khoa học: lịch sử cung cấp tri thức khoa học nhằm khôi phục, miêu tả giải thích hiện tượng lịch sử một cách chính xác, khách quan - Chức năng xã hội: lịch sử giúp con người tìm hiểu các quy luật phát triển của xã hội loài người trong quá khứ. - Chức năng giáo dục: thông qua những tấm gương lịch sử, bài học lịch sử. b. Nhiệm vụ + Rút ra bài học kinh nghiệm lịch sử phục vụ cuộc sống hiện tại. + Góp phần bồi dưỡng nhân sinh quan và thế giới quan khoa học, nâng cao trình độ nhận thức của con người. + Góp phần giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức và phát triển nhân cách con người. 3.HOẠT ĐỘNG LUYÊN TẬP a. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử. b. Nội dung: GV giao nhiệm vụ cho HS trả lời các câu hỏi. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV giao nhiêm vụ cho HS: Lịch sử là quá khứ vậy hiện thực lịch sử có phải là quá khứ không? Dựa vào kiến thức đã học, hãy giải thích. Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử giống và khác nhau như thế nào? Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: HS suy nghĩ trả lời câu hỏi Bước 3: Báo cáo thảo luận Hs trả lời câu hỏi Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức Sản phẩm dự kiến Lịch sử là quá khứ vậy hiện thực lịch sử có phải là quá khứ không? Dựa vào kiến thức đã học, hãy giải thích. Lịch sử là môn khoa học nghiên cứu về quá khứ, đặc biệt là những sự kiện liên quan đến con người để nhận thức về hiện thực lịch sử. Hiện thực lịch sử là những sự kiện có thật trong lịch sử nên cũng là quá khứ Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử giống và khác nhau như thế nào? Giống nhau: Hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử đều là quá khứ và đề cập đến những vấn đề, sự kiện trong quá khứ. Khác nhau: Hiện thực lịch sử chỉ có một và không thể thay đổi. Diễn ra trong quá khứ, tồn tại khách quan, độc lập, ngoài ý muốn của con người. Và sẽ không có nhận thức. Nhận thức lịch sử là những biểu hiện của con người về lịch sử hiện thực, được trình bày và tái hiện theo nhiều cách khác nhau. Được nhận thức rất đa dang và phong phú. Nhận thức lịch sử mang tính chủ quan. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã có để thực hiện nhiệm vụ được giao. Thông qua đó HS rèn luyện khả năng tìm kiếm, tiếp cận và xử lí thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, góp phần hình thành và phát triển năng lwujc tự tìm hiểu lịch sử, tự học lịch sử. b. Nội dung: GV giao cho HS thực hiện ngoài giờ học trên lớp. c. Sản phẩm: Bài trả lời theo câu hỏi của giáo viên d. Tổ chức thực hiện: Bước 1: GV giao nhiêm vụ 1 cho HS: Giáo viên giao nhiệm vụ cho HS : Tìm kiếm thông tin để tái hiện và khôi phục lại sự kiên chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 bằng 1 đoạn văn ngắn từ 7-10 dòng. Bước 2: HS tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ: Bước 3: HS trình bày Bước 4: GV nhận xét, chuẩn kiến thức. - Học bài, hoàn thành các bài tập và câu hỏi trong sách giáo khoa.
File đính kèm:
giao_an_lich_su_11_chan_troi_sang_tao_chuong_i_lich_su_va_su.docx